<< December 2009 >>
Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat
 01 02 03 04 05
06 07 08 09 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31


If you want to be updated on this weblog Enter your email here:



rss feed


Monday, November 14, 2005
ΤΟΠΟΝΥΜΙΑ

ΤΟΠΟΝΥΜΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ

Η ονομασία Σμόκοβο την οποία έφερε το χωριό  έως το 1927 είναι λέξη Σλαβική και σημαίνει :

Φιδότοπος , Δρακοντόπος , τόπος με μεγάλες όψεις. Ακόμα και σήμερα που τα δάση καλύπτουν 'ολη τη περιοχή, ο τόπος είναι γεμάτος φίδια.
Η προφορική παράδοση αναφέρει ότι το έτος 1900 ένα φίδι 5 μέτρων είχε συσφίξει το πρόβατο ενός βοσκού του χωριού, σε βοήθεια του έτρεξαν και άλλοι βοσκοί που με πολύ κόπο κατόρθωσαν να σκοτώσουν το φίδι.
Χαρακτηριστική είναι η ονομασία της περιοχής ανάμεσα στο Σμόκοβο –Νιοχώρι που λέγεται Δραξοπηδήματα ( πηδήματα μεγάλων φιδιών –Δράκοντες). Στη τοποθεσία Πάθαινα (τόπος παθών) η προφορική, πάντα παράδοση αναφέρει ότι επί Ενετοκρατίας έλαβε χώρα πολεμική σύγκρουση .
Αυτό επιβεβαιώνεται από τους πολυάριθμους τάφους που έχουν βρεθεί με οστά αλλά χωρίς να περιέχουν αρχαία Ελληνικά αντικείμενα (δόρατα .ασπίδες κλ).
Οι ονομασίες διαφόρων τοποθεσιών στην περιφέρεια του χωριού  ,δόθηκαν από τους κατοίκους στο πέρασμα του χρόνου βάσει της διαμόρφωσης του εδάφους ή βάσει πραγματικών περιστατικών που συνέβησαν σε αυτές.

Το Σχολείο του χωριού

Σύμφωνα με τις  παραδόσεις και μνήμες ,υπερήλικων  χωριανών και όπως αυτές έχουν διασωθεί έως σήμερα έως την δεκαετία του 1890 ,δεν υπήρχε σχολείο στο χωριό, όπως και στα περισσότερα ορεινά χωριά  της περιοχής.

Οι γονείς για να μάθουν τα παιδιά τους γράμματα , πλήρωναν  ιδιωτικούς δασκάλους ( άτομα που γνώριζαν ανάγνωση και γραφή ) και  τα μαθήματα γίνονταν το χειμώνα  στο χώρο  της εκκλησίας ,ενώ την άνοιξη και το καλοκαίρι  κάτω από μεγάλα σκιερά πλατάνια  η βελανιδιές.

Στην αρχή της δεκαετίας του 1890  με προσωπική εργασία και δικά  τους έξοδα  έκτισαν το πρώτο σχολείο του χωριού  κοντά στην κεντρική Εκκλησία ,προς το μέρος της Κάτω βρύσης. Το κτίριο του σχολείου διέθετε μία αίθουσα διδασκαλίας και ένα  μικρό δωμάτιο για την κατοικία του δασκάλου.

Το σχολείο αυτό κατέρρευσε γύρω στα 1918 και  η κοινότητα έκτισε νέο, δίπλα στην κεντρική Εκκλησία .

Στα χρόνια του 1941 –1950 το χωριό δεν είχε δάσκαλο  λόγω του πολέμου και της εμφύλιας  σύρραξης  που ακολούθησε , με αποτέλεσμα  τα παιδιά αυτής της περιόδου να μείνουν αγράμματα.

Με πρωτοβουλία του δασκάλου του χωριού  Δημ. Σταματόπουλου  λειτούργησε από το 1954 παράλληλα και νυχτερινό σχολείο για να καλύψει τα κενά της μάθησης ,στα παιδιά της περιόδου 1941-1950 που είχαν μείνει αγράμματα

Η λειτουργία του σχολείου διακόπηκε στο τέλος της δεκαετίας του 1970 ελλείψει μαθητών, λόγω του κύματος εσωτερικής μετανάστευσης  που ερήμωσε  την Ελληνική ύπαιθρο τα χρόνια εκείνα

Το κτίριο αυτό σήμερα  πλήρως  εξοπλισμένο  από το Σύλλογο Πυργιωτών λειτουργεί ως Πνευματικό Κέντρο και Λαογραφικό  Μουσείο.

Διαθέτει, Τηλεόραση ,Βίντεο , Πίνκ –Πόνγκ , Βιβλιοθήκη  καθώς και  εκθετήριο αντικειμένων ,της  κτηνοτροφικής και αγροτικής  εποχής  , που έδινε ζωή στο  χωριό.

Υπάρχουν μεταξύ των άλλων, τοπικές ενδυμασίες , αργαλειός , κόφτες , πριόνια,  βαρέλια  για τυρί , βαρέλα γιά την μεταφορά νερού , καζάνια , κακαβιά ( κατσαρόλα),κλπ.

 

Το Νεκροταφείο του χωριού

 

Έως τη Δεκαετία του  1910 το νεκροταφείο ήταν στο χώρο ,δίπλα στην κεντρική Εκκλησία  του χωριού , Κοίμησης της Θεοτόκου  μπροστά στο μεγάλο πλάτανο. Τότε ,λόγω της στενότητας του χώρου, αποφάσισαν  και το μετέφεραν στο προαύλιο  χώρο της Εκκλησίας του Αγίου Αθανασίου.

Περίφραξαν με φράκτη από κέδρους ένα μεγάλο χώρο και έγινε το νέο Νεκροταφείο.

Στο χώρο αυτό ετάφη μόνο ένας νεκρός ,και την επομένη χρονιά  επειδή οι κάτοικοι  διαμαρτύρονταν ότι  η απόσταση του νέου νεκροταφείου ήταν μεγάλη το εγκατέλειψαν και χρησιμοποιούσαν σαν νεκροταφείο την θέση Μότσιο  στη κεντρική Εκκλησία.

Το έδαφος  αυτού του χώρου , ήταν ακατάλληλο  ,λόγω των νερών που ανάβλυζαν σε όλο το χώρο και τους περισσότερους μήνες του χρόνου ήταν λασπώδες.

Εγκατέλειψαν και αυτό το χώρο και χρησιμοποίησαν σαν νέο νεκροταφείο περίπου στα 1930 , το χώρο που βρίσκεται κάτω από την Εκκλησία , και  χρησιμοποιείτο

σαν  προαύλιο του παλαιού σχολείου του χωριού.

Στο  τέλος της δεκαετία του 1980 λόγω των καθιζήσεων του εδάφους και του κορεσμού  του μικρού χώρου  ο  Σύλλογος Πυργιωτών  ( επί προεδρίας Βασίλειου  Καραγιώργου ) και η Κοινότητα μετέφεραν το Νεκροταφείο στην  θέση  Μεγάλη  Ράχη  στη νεόκτιστη Εκκλησία της Αγίας Σοφίας  σε ένα μεγάλο χώρο χωρίς γεωλογικά προβλήματα.

 .


Posted at 07:40 am by toponymia
Make a comment  

Monday, October 10, 2005
ΤΟΠΟΝΥΜΙΑ


Τοποθεσίες  του χωριού


Το AΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ


Στη πρώτη δεκαετία του 1900  έγινε η μεγαλύτερη καταστροφή δάσους στη περιοχή …από  ένα  πείσμα.

Ο Αθαν.Χριστακόπουλος  στη θέση κεφαλάρι έκοψε πουρνάρια  για καυσόξυλα ,τότε όλο το χωριό  μέσα σε 15-20 μέρες  κατέστρεψε όλο το δάσος και δεν άφησε ίχνος δένδρου.

Το φθινόπωρο όμως που ήρθε  έφερε και τα αποτελέσματα  του ,μετά από μια καταρρακτώδη βροχή .λόγω του κατηφορικού εδάφους  το νερά παρέσυραν λάσπες ,κλαδιά δένδρων ,πέτρες και ότι άλλο βρήκαν στην πλαγιά .

Οι καταστροφές ήταν μεγάλες ,το έδαφος του χωριού  έπαθε καθίζηση  ,σπίτια  κατέρρευσαν  και πολλά ζώα πνίγηκαν.

Η καταστροφή αυτή ανάγκασε τους κατοίκους  του χωριού να ζητήσουν από την δασική υπηρεσία  να απαγορεύσει την υλοτομία και την βοσκή .

Μέσα σε πέντε χρόνια  τα δένδρα αναπτύχθηκαν και πάλι  και  το φαινόμενο αυτό δεν επαναλήφθηκε .

Σήμερα στη περιοχή υπάρχει ένα πυκνό και αδιάβατο δάσος ,και είναι ιδανικός κυνηγότοπος με πολλούς λαγούς και πέρδικες


Ο ΒΡΑΧΟΣ

Νότια του χωριού και ακριβώς απέναντι  από τα σπίτια ορθώνεται ένας απόκρημνος βράχος  με ύψος πάνω από 500 μέτρα και με πλάτος γύρω στα 400 μ., η κορυφή του βράχου ονομάζεται Στεφάνι  και εκεί είναι κτισμένος ο ναός του Προφήτη Ηλία.

Όλος αυτός ο ορεινός όγκος είναι κατάφυτος  με πουρνάρια, σφεντάμια, κέδρους και έλατα. Στην αριστερή πλευρά του βράχου ,στην μέση περίπου του  βράχου είναι πολλές σπηλιές μερικές από τις οποίες τις χρησιμοποιούσαν οι βοσκοί του χωριού μας  κυρίως το φθινόπωρο για να προφυλαχθούν αυτοί και τα ζώα τους από τις ξαφνικές καταιγίδες. Μία από τις σπηλιές ίσως η μεγαλύτερη ονομάζεται μαυροσπηλιά  και η είσοδος της ήταν κλεισμένη από κισσούς  και στο εσωτερικό της επικρατούσε απόλυτο σκοτάδι.

Δύο σημεία του βράχου έχουν την ονομασία  Κάτω Μέλι και Πάνω Μέλι  μάλλον από το γεγονός , ότι οι άγριες μέλισσες  έφτιαχναν στις σχισμάδες του βράχου τις κυψέλες τους.

Υπάρχουν μαρτυρίες ότι τους μήνες Μάιο και Ιούνιο το μέλι έτρεχε  από τα βράχια σχηματίζοντας ..ποτάμι.

Λόγω όμως του ότι ,στο σημείο αυτό ο βράχος  είναι κάθετος  με ύψος πάνω από 100 μέτρα  η πρόσβαση ήταν αδύνατη ,οι κάτοικοι του χωριού δεν μπορούσαν  να μαζέψουν το μέλι και όσοι το επιχείρησαν δεν κατόρθωσαν να έχουν αποτέλεσμα.

Στη βάση του βράχου ,μέσα από τις σχισμάδες του, αναβλύζουν πεντακάθαρα κρυστάλλινα νερά εκεί συναντούνται  τα ρέματα ,Κατήφορος και Θερμόρεμα  ή Τριανταφυλλιά .Ακόμα  τον Αύγουστο μήνα  όποιος καθίσει  κάτω από τον ίσκιο που δημιουργούν τα αιωνόβια πλατάνια και οι ιτιές  με τα νερά να τρέχουν αφρίζοντα  σε αφθονία ,θα νοιώσει την  μεγάλη δροσιά ,και θα μείνει έκθαμβος  από την μαγεία του τοπίου .


ΓΟΥΡΝΑ πήρε την ονομασία της διότι εκεί υπήρχε δεξαμενή (γούρνα) πάντοτε γεμάτη με νερό από την διπλανή πηγή και χρησίμευε για το πότισμα των ζώων . Δίπλα στη γούρνα υπήρχαν σύμφωνα με μαρτυρίες τρεις μεγάλες βελανιδιές ,καθώς και ένα μεγάλο πουρνάρι που ήταν γνωστό σαν η πουρνάρα του Σακόμου ( Αλατά) και εκεί στάλιζαν τα κοπάδια των βοσκών του χωριού μας.
ΛΑΓΟΣ στη τοποθεσία αυτή υπήρχε δάσος από κέδρους ,στη πλούσια βλάστηση του υπήρχαν δεκάδες φωλιές λαγών.
ΠΑΛΙΑΜΠΕΛΑ η ονομασία αυτή δόθηκε από τους πολλούς παλαιούς αμπελώνες που βρίσκονταν εκεί.
ΚΑΛΤΣΑ το ΛΟΓΓΟ εκεί υπήρχε μεγάλο δάσος (λόγγος) στην άκρη του οποίου ήταν στάνη και κτήμα κάποιου χωριανού μας με το όνομα Καλτσάς.
ΛΑΙΝΑ εδώ η ονομασία προήλθε από την ανεύρεση διαφόρων πήλινων δοχείων κυρίως στάμνες, που στην περιοχή μας λέγονται λαίνες. Πολλοί υποθέτουν ότι στην τοποθεσία αυτή υπήρχε από την εποχή των Αινιάνων εργαστήριο κεραμοποίας που προμήθευε λε "Λαίνες" όλη την επικράτεια της χώρας των Αινιάνων
ΤΡΙΑΝΤΗ ΧΩΡΑΦΙΑ η ονομασία προήλθε από τον ιδιοκτήτη των δύο χωραφιών που υπήρχαν εκεί κάποιον Τριάντη.
ΚΑΒΟΥΡΟΡΕΜΑ στο ρέμα αυτό υπήρχαν και υπάρχουν ακόμα εκατοντάδες καβούρια.
ΚΑΡΑΟΥΛΙ επί Τουρκοκρατίας εκεί παρέμενε πάντα ένας σκοπός για να ελέγχει την περιοχή μήπως εμφανιστούν Τούρκικα στρατεύματα ,και να ειδοποιήσει αμέσως το χωριό. Η περιοχή έχει θαυμάσια θέα στον κάμπο του Σπερχειού ενώ αντίθετα δεν είναι ορατή από τον κάμπο
ΒΡΥΣΗ της ΒΑΓΙΑΣ στο μέρος αυτό υπήρχε πηγή και η κατασκευή της Βρύσης είχε γίνει από κάποια χωριανή μας με το όνομα Βάγια.
ΑΝΕΣΤΗ ΜΝΗΜΑ στο σημείο αυτό κατά την διάρκεια των επαναστατικών χρόνων του 1821 ,κάποιος αγωνιστής με το όνομα Ανέστης σκοτώθηκε και ετάφη εκεί.
ΛAΔΟΒΡΥΣΗ το νερό της βρύσης αυτής έτρεχε με απόλυτη ηρεμία ,χωρίς κυματισμούς ,σαν λάδι.
ΚΟΥΤΡΑ η κορυφή του βουνού απέναντι από τον Πύργο ,η οποία φαίνεται από μακριά σαν κεφάλι ( κούτρα ) κριαριού .
ΤΣΟΥΜΑ τη ΛΑΚΑ ονομάσθηκε έτσι από το επίπεδο σχήμα της (λάκα) και ήταν ιδιοκτησία κάποιου Τσούμα , στην άκρη της υπήρχε πηγή και δίπλα ένα μεγάλο έλατο , στην ρίζα του περί το 1900 είχαν βρεθεί 150 αργυρά τάλαρα της εποχής της Μαρίας Θηρεσίας της Αυστριακής .
ΚΑΡΥΟΛΑΚΕΣ η ονομασία προήλθε από τον μεγάλο αριθμό καρυδιών που βρίσκονταν εκεί. Η προφορική παράδοση λέει ότι υπήρχε και οικισμός τάφοι του οποίου έχουν βρεθεί.
ΠΑΛΙΟΝΤΕΒΕΡΝΟ επί Τουρκοκρατίας υπήρχε εκεί παλαιός δρόμος ,η λέξη Ντερβένι είναι Τούρκικη και σημαίνει διάβαση.
ΠΥΡΓΟΣ το συγκεκριμένο τοπίο βρίσκεται σε προνομιακή τοποθεσία ,εκεί υπήρχε επί Φραγκοκρατίας Φρούριο ( Πύργος) ερείπια του οποίου υπάρχουν ακόμα και σήμερα. Από την τοποθεσία αυτή το 1927 πήρε το νέο όνομα του το χωριό μας σε αντικατάσταση του παλαιού Σμόκοβο.
ΠΑΛΙΟΧΩΡΙ
στη τοποθεσία αυτή στα Βυζαντινά χρόνια υπήρχε μικρός οικισμός .Σύμφωνα πάντα με την προφορική παράδοση έγινε κατολίσθηση λάσπες και χώματα σκέπασαν τον οικισμό. Μαρτυρίες που διασώθηκαν αναφέρουν ότι επί δύο ημέρες ακουγόντουσαν κακαρίσματα από τις κότες και τα κοκόρια που είχαν εγκλωβιστεί.
ΣΤΟΥΣ  ΚΑΝΑΛΟΥΣ στην τοποθεσία αυτή υπήρχε πηγή με πολύ δροσερό νερό . Οι βοσκοί είχαν κατασκευάσει βρύση και ξύλινες ποτίστρες (κανάλους) για τα κοπάδια τους .¨Όταν καταστράφηκε το δάσος για να γίνει γεωργική Γή , το έδαφος άρχισε να υποχωρεί και σήμερα είναι ρέμα και μάλιστα αδιάβατο.
ΚΑΘΗΣΤΡΑ εκεί οι κάτοικοι είχαν τοποθετήσει μεγάλες πέτρες .πάνω στις οποίες κάθονταν να ξεκουραστούν οι περαστικοί και οι ίδιοι κατάκοποι από τον ανηφορικό δρόμο.
ΑΛΗ στη Δυτική είσοδο του χωριού επί Τουρκοκρατίας ,είχε το σπίτι του κάποιος Τούρκος με το όνομα Αλή, στη διάρκεια της επανάστασης του 1821 οι κάτοικοι τον σκότωσαν
.Έμεινε η τοποθεσία σαν σπίτι του Αλή και με το πέρασμα των χρόνων έγινε σκέτο Αλή. Πολλοί σήμερα την τοποθεσία την λένε Αιλή από σύγχυση ,διότι στο συγκεκριμένο σημείο υπάρχει εικονοστάσι το οποίο είναι όμως κτισμένο προς τιμή του Αγίου Γεωργίου και όχι του Προφήτη Ηλία
.
ΑΕΤΟΛΙΘΙ στη τοποθεσία αυτή υπήρχε μεγάλη πέτρα ,( βράχος .λιθάρι ) και στην κορυφή του καθόντουσαν πάντα αετοί.
ΚΑΡΟΥΤΕΣ σε αυτό το μέρος στα Βυζαντινά χρόνια ήταν οι αποθήκες κρασιού των αμπελιών που είχε το Μοναστήρι της Αγίας Σοφίας ( καρούτα )είναι Σλαβική λέξη την συναντούμε σε πολλά μέρη της Ελλάδας και σημαίνει αποθήκη κρασιού.
ΠΑΖΑΡΑΚΙΑ ( Τούρκικη λέξη που σημαίνει μικρή αγορά ) στη τοποθεσία αυτή στάθμευαν τα Τουρκικά στρατεύματα που μετακινούνταν από Λαμία –Λιδόρικι και αντίθετα. Οι κάτοικοι των χωριών Σμόκοβο ,Χομίργιανη και Νιοχώρι πήγαιναν εκεί και πουλούσαν στους Τούρκους στρατιώτες διάφορα εμπορεύματα αλλά κυρίως φρούτα. Η παράδοση λέει ότι εκείνη την εποχή μία γυναίκα από το Σμόκοβο πήγε στα παζαράκια να πουλήσει στους στρατιώτες μαύρα μούρα. Ένας Τούρκος στρατιώτης πήρε και έφαγε τα μούρα χωρίς να τα πληρώσει .
Η γυναίκα αναγκάσθηκε να κάνει παράπονα στον επικεφαλής αξιωματικό. Ο Τούρκος διοικητής επειδή ήταν παρόντες και άλλοι χριστιανοί μικροπωλητές .διέταξε και μπήκαν μπροστά του στη σειρά όλοι οι στρατιώτες και είπε στην γυναίκα να αναγνωρίσει τον δράστη. Αν δεν τον αναγνώριζε θα την σκότωνε και θα απαγόρευε στους υπόλοίπους χριστιανούς να πουλάνε φρούτα.
Η γυναίκα φοβισμένη και τρέμοντας παρατήρησε προσεχτικά έναν –έναν τους στρατιώτες και στο τέλος υπόδειξε τον δράστη. Τότε ο Τούρκος αξιωματικός τράβηξε το γιαταγάνι του έσκισε την κοιλιά του στρατιώτη και φάνηκαν τα αχώνευτα ακόμα μούρα. Αυτό έσωσε τη ζωή της γυναίκας και τους άλλους χριστιανούς ,αλλά από τότε ποτέ πια Τούρκος στρατιώτης δεν διανοήθηκε να μην πληρώσει .

 
 

Πάθενα

Στην  τοποθεσία  Πάθενα  και σε υψόμετρο 1520 μ. ανακαλύφθηκε νεκροταφείο των αρχαίων φύλων που κατοικούσαν στη περιοχή.

Νερόμυλοι  και νεροτριβές  του χωριού

Στο χωριό υπήρχαν τρείς νερόμυλοι στη θέση  Τσιτσή τη Λογγά των αδελφών Τσινιάου ,στη θέση Κουγιαντά τη Λογγά των κληρονόμων  Δημ.Θανόπουλου και στη θέση κατήφορος  του Ανδρέα  Αναγνωστόπουλου ( πρώην Αλατά ).

Έως το 1900 περίπου λειτουργούσαν άλλοι  τρείς νερόμυλοι στη περιοχή.

Του Δήμου Αναγνωστόπουλου ( Δημάκη ) στη θέση Κατήφορος , του Κων.Αναγνωστόπουλου στη θέση Πέρα Μαντάνια ,και του Κ.Καραδήμα (Κώττα ) στη θέση Δώθε Μαντάνια.

Στη θέση Άμπλας λειτουργούσε νεροτριβή που ήταν ιδιοκτησία των κληρονόμων Κ.Καραδήμα και  Γρηγ.Παπανδρέου 


Πηγή : 1.Λαογραφικά της Ρούμελης .του Ξενοφώντα Γ. Αναγνωστόπουλου 
           2. Από αφηγήσεις του Δημητρίου Ευαγγέλου Αλατά
           
Επιστροφή στην Αρχική σελίδα

Posted at 03:21 am by toponymia
Make a comment